વહેંચણીપાત્ર નફો એટલે શું ?

૧. પ્રસ્તાવના અને અર્થ:

સામાન્ય રીતે કંપનીના વર્ષના અંતે જે નફો વધે તેને ‘ચોખ્ખો નફો’ કહેવામાં આવે છે. પરંતુ આ બધો જ નફો શેરહોલ્ડરો વચ્ચે ડિવિડન્ડ તરીકે વહેંચી શકાતો નથી. કંપની ધારાની જોગવાઈઓ, ઘસારો અને અનામત ભંડોળ બાદ કર્યા પછી જે નફો ડિવિડન્ડ તરીકે વહેંચવા માટે કાયદેસર રીતે પ્રાપ્ત થાય, તેને ‘વહેંચણીપાત્ર નફો’ કહેવામાં આવે છે.

ટૂંકી વ્યાખ્યા: વહેંચણીપાત્ર નફો એટલે એવો નફો કે જે કંપની ધારાની જોગવાઈઓ અનુસાર શેરહોલ્ડરો વચ્ચે ડિવિડન્ડ તરીકે વહેંચી શકાય છે.

૨. વહેંચણીપાત્ર નફા અને ધંધાકીય નફા વચ્ચેનો તફાવત:

ધંધાનો કુલ નફો એ આવક અને ખર્ચ વચ્ચેનો તફાવત છે, જ્યારે વહેંચણીપાત્ર નફો એ નીચેની બાબતો ધ્યાનમાં લીધા પછીની રકમ છે:

• ચાલુ વર્ષનો ઘસારો બાદ કર્યા પછીનો નફો.
• જો કોઈ જૂની ખોટ હોય તો તેને સરભર કર્યા પછીનો નફો.
• કાયદેસરના અનામતો (Statutory Reserves) માં ફાળવણી કર્યા પછીનો નફો.

૩. વહેંચણીપાત્ર નફો નક્કી કરતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવાના મહત્વના સિદ્ધાંતો/મુદ્દાઓ:

તમારા અભ્યાસક્રમ મુજબ નીચેના 8 મુદ્દાઓ ખાસ લખવા:

૪. નિષ્કર્ષ:

આમ, વહેંચણીપાત્ર નફો એ માત્ર ગાણિતિક આંકડો નથી, પરંતુ તે કાયદાકીય અને હિસાબી સિદ્ધાંતોનું પરિણામ છે. જે કંપની આ બાબતોનું ધ્યાન રાખતી નથી તેની આર્થિક સ્થિતિ નબળી પડે છે અને તે કાનૂની મુશ્કેલીમાં મુકાઈ શકે છે.