Std 10 Maths IMP theory
Get the complete chapter-wise Std 10 Maths IMP theory guide. Score higher in your Gujarat Board exams by focusing on these exact concepts.
10. 9. ત્રિકોણમિતિના ઉપયોગ
- સમક્ષિતિજ કિરણ : નિરીક્ષકની આંખમાંથી નિકળતા અને પૃથ્વીની સપાટીને સમાંતર કિરણને સમક્ષિતિજ કિરણ કહે છે.
- દ્રષ્ટિકિરણ : નિરીક્ષકની આંખમાંથી નિકળતા અને નિરિક્ષણ હેઠળની વસ્તુમાંથી પસાર થતા કિરણને દ્રષ્ટિ કિરણ કહે છે.
- ઉત્સેધકોણ : જયારે નિરીક્ષણ હેઠળનો પદાર્થ સમક્ષિતિજ કિરણ ની ઉપરના ભાગમાં હોય ત્યારે દ્રષ્ટિકિરણ અને સમક્ષિતિજ કિરણ વડે નિરીક્ષણ બિંદુ આગળ રચાતા ખૂણાને ઉત્સેધકોણ કહે છે.
આકૃતિ 1: ઉત્સેધકોણ
OA→ = દ્રષ્ટિકિરણ
OB→ = સમક્ષિતિજ કિરણ
AB = શિરોલંબ રેખા A B
બિંદુ 'O' નિરક્ષણ બિંદુ
- અવરોધકોણ (અવસેધકોણ) : જયારે નિરીક્ષણ હેઠળનો પદાર્થ સમક્ષિતિજ કિરણની નીચે હોય ત્યારે દ્રષ્ટીકિરણ અને સમક્ષિતિજ કિરણ વચ્ચે નિરક્ષણ બિંદુ આગળ રચાતા ખૂણાને કહે છે. (સમધિતિજ કિરણ B રિકિરસ શિરોલંબ સંખ્યા A)
આકૃતિ 2: અવરોધકોણ (અવસેધકોણ)
- નોંધ : દાખલાઓની ગણતરીમાં આશરે મૂલ્યો:
- √2 = 1.41
- √3 = 1.73
- 1/√3 = 0.58
- જો બે વસ્તું (ઇમારત, ટાવર) ની ઉંચાઇની સરખામણી કરવાની હોય તો જેની ટોચનો ઉત્સેધકોણ મોટો તે (ઇમારત, ટાવર) વસ્તું ઉંચી હોય છે.
- સૂર્યનો ઉત્સેધકોણ 45° હોય ત્યારે ટાવરની ઉંચાઈ = પડછાયાની ઉંચાઇ
- જો a અને b અંતરે આવેલાં બે બિંદુઓથી ટાવરની ટોચના ઉત્સેધકોણ કોટિકોણ હોય તો ટાવરની ઉંચાઈ = √(ab).
- સૂર્યનો ઉત્સેધકોણ 60° હોય ત્યારે તેના પડછાયાની લંબાઈ તેના 30° ના ખૂણા ના પડછાયા કરતા 1/3 ગણી હોય છે.
- ∴ 60° નો પડછાયાની લંબાઈ = 1/3 × 30° ના પડછાયાની લંબાઇ
- પ્રતિબિંબના દાખલામાં 30° અને 60° ના ખૂણાઓ આવ્યા હોય ત્યારે જે ઉચાઇએથી બલૂન (વસ્તુ) ને જોઇએ તેનાથી વસ્તુ બમણી ઉચાઈ એ આવેલી હોય છે.
What's Your Reaction?
Like
0
Dislike
0
Love
0
Funny
0
Wow
0
Sad
0
Angry
0
GSEB Expert
I am a dedicated person who provides study materials, notes, textbooks, question papers, solutions, and educational updates for all GSEB board classes. My goal is to make learning easier and more accessible for students by sharing useful resources in one place. I believe that every student deserves clear guidance and quality study support to achieve better results. Through my work, I strive to help students learn with confidence and stay updated throughout their academic journey.
Comments (0)